برندگان نوبل شیمی ۲۰۲۲ اعلام شد


آکادمی سلطنتی علوم سوئد برندگان نوبل شیمی را اعلام کرد. جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۲ به کارولین برتوزی، مورتن ملدال و کارل بری شارپلس اهدا شد.

به گزارش ایسنا، جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۲ به کارولین آر برتوزی (Carolyn R. Bertozzi)، استاد دانشگاه استنفورد آمریکا؛ استاد مورتن ملدال (Morten Meldal)، استاد دانشگاه کپنهاگ دانمارک و کارل بری شارپلس، از مؤسسه تحقیقاتی اسکریپس آمریکا به پاس جستجوهایشان برای توسعه ساختار عملکردی شیمی (شیمی کلیک) و شیمی بیواورتوگونال (bioorthogonal chemistry) اهدا شد.

شیمی کلیک (Click chemistry) عبارتی است که برای اولین بار توسط کارل بری شارپلس در سال 2011 برای پاسخ به راندمان بالا اختصاص داده شد. بری شارپلس در سال ۲۰۰۱ برنده جایزه نوبل شیمی شد.

برندگان نوبل شیمی ۲۰۲۲

کارل بری شارپلس (Karl Barry Sharpless) شیمی‌دان آمریکایی و برنده جایزه نوبل ۲۰۲۲ است که در سال ۲۰۰۱ برای کار در مورد واکنش‌های گیاهی نیز به همراه ریوجی نویوری و ویلیام نولز موفق به دریافت جایزه نوبل در شیمی تبدیل شده است.

شارپلس در فیلادلفیا، پنسیلوانیا به دنیا آمد. او در سال ۱۹۶۳ تحصیلات خود را در کالج دارتموث آغاز کرد و در سال ۱۹۶۸ دکترای خود را در رشته شیمی علی را از دانشگاه استنفورد اخذ کرد. پس از آن به تحقق در مقطع فوق دکترا در دانشگاه استانفورد (۱۹۶۸-۱۹۶۹) با جیمز پی کولمن ادامه داد و روی شیمی آلی فلزی کار می کرد. شارپلس سپس به دانشگاه هاروارد (۱۹۶۹-۱۹۷۰) رفت و در آزمایشگاه کنراد ای. بلاچ به مطالعه آنزیم شناسی پرداخت.

کارل بری شارپلس

“کارولین آر. برتوزی” (Carolyn Bertozzi) شیمیدان اهل ایالات متحده آمریکا است. شهرت او به خاطر فعالیت در زمینه شیمی بیواورتوگونال (Bioorthogonal Chemistry) است. کارولین برتوزی به دلیل اختراع روش‌هایی برای اصلاح شیمیایی مولکول‌ها در موجودات زنده و سلول‌ها بدون آسیب رساندن به آنها شناسایی شده است.

برتوزی این واکنش را «شیمی بیواورتوگونال» نامگذاری کرده است. این واکنش‌ها باعث می‌شود که در درمان‌های جدید کمک کند.کارولین برتوزی از دانشگاه صنعت‌فورد، که بیش‌تر فعالیت‌های درخشان خود را صرف استفاده از روش‌هایی برای درک دسته‌های گریزان می‌کند، اما یکی از این برندگان را می‌پوشاند. او از سال ۲۰۰۵ عضو آکادمی ملی علوم بوده و اوایل سال جایزه ولف را دریافت کرد.

کارولین برتوزی

مورتن پی ملدال (Morten Meldal) مورخ ۱۹۵۴ در دانمارک است. ملدال، مدرک کارشناسی و دکترا خود در رشته مهندسی شیمی را از دانشگاه فنی دانمارک (DTU) اخذ کرد. موضوع دکترای وی، کار روی شیمی مصنوعی الیگوساکاریدها بود. وی درحال حاضر استاد شیمی دانشگاه کپنهاگ دانمارک است.

وی به یک روش جدید رمزگذاری نوری را توسعه داده است و بر ادغام شیمی علی و شیمی پپتید بر روی پشتیبانی جامد ساخته شده است. این روشهای جدید را بر روی تولید یونهای N-acyl iminium ابداع کرده است.

مورتن پی ملدال

جایزه نوبل شیمی در مورد آسان کردن روندهای ۲۰۲۲ است. بری شارپلس و مورتن ملدال نوبل شیمی ۲۰۲۲ را برای توسعه ساختار عملکردی شیمی (شیمی کلیک) و کارولین برتوزی به دلیل اینکه شیمی کلیک می کند را بعد از رسیدن و شروع به استفاده از آن در موجودات زنده کرده اند، دریافت می کنند.

شیمیدانان مدتهاست که به ساخت مولکولهای جدید دارند. در تحقیقات دارویی، این شامل بازآفرینی مصنوعی مولکول‌های طبیعی با خواص دارویی است. این امر به بسیاری از ساختارهای مولکولی تحسین برانگیز شده است، اما تولید آنها معمولاً زمان بر و بسیار پرهزینه است.

یوهان اکویست، رئیس کمیته نوبل شیمی می‌گوید: جایزه شیمی امسال به مسائل پیچیده‌ای نمی‌پردازد، در عوض با آنچه آسان و ساده است، کار می‌کند. مولکول های عملکردی را می توان حتی با در پیش گرفتن یک مسیر مستقیم ساخت.

شیمی کلیک و واکنش‌های بیواورتوگونال، شیمی را وارد عصر کرده‌اند. این بزرگترین سود را برای بشریت به ارمغان می آورد.

انتهای پیام



منبع